It looks like you are using an older version of Internet Explorer which is not supported. We advise that you update your browser to the latest version of Microsoft Edge, or consider using other browsers such as Chrome, Firefox or Safari.

30-03-2021 21:34

Zwyrodnienie stawów kolanowych to postępująca choroba destrukcyjna struktur aparatu ruchu nogi. Typowe dolegliwości występujące przy tej przypadłości to ból, sztywność oraz trudności w chodzeniu. Gonartroza jest jedną z przyczyn niepełnosprawności ruchowej, dlatego wymaga kompleksowej terapii.

Leczenie zwyrodnienia kolan wymaga wielowymiarowego postępowania, którego celem jest zatrzymanie postępu choroby i złagodzenie uciążliwych objawów. Niezbędnym elementem terapii jest rehabilitacja ruchowa oraz fizjoterapia. W zaawansowanych przypadkach stosuje się farmakoterapię, leczenie operacyjne, jednak decyzję podejmuje lekarz.

Na czym polegają zmiany zwyrodnieniowe kolana?

Zwyrodnienie stawu kolanowego to postępujący, niezapalny stan w obrębie elementów tworzących aparat ruchu o niejednoznacznej etiologii. Istotą zjawiska jest degeneracja chrząstki stawowej, której rolą jest amortyzacja wstrząsów oraz zapewnienie najmniejszego oporu i tarcia podczas pracy kolana. W efekcie zwyrodnienia dochodzi do zmian o charakterze morfologicznym, biochemicznym i biomechanicznym. Prowadzą one do stopniowego zwłóknienia, rozmiękczania i ścierania powierzchni chrząstki, a ostatecznie do pojawienia się ubytków masy, zmian wytwórczych osteofitów, sklerotyzacji warstwy podchrzęstnej i odsłonięcia powierzchni kości2

Choroba zwyrodnieniowa kolana powoduje przede wszystkim ból oraz deformację i upośledzenie funkcji motorycznych stawu. Skutkiem schorzenia jest również obniżenie jakości życia. Gonartroza stanowi jedną z najczęstszych przyczyn niepełnosprawności ruchowej osób powyżej 60 roku życia, obciążonych dużą nadwagą, a także kobiet w okresie menopauzy. Do czynników ryzyka choroby należą również wrodzone i nabyte nieprawidłowości układu ruchu, zaburzenia metaboliczne, endokrynologiczne, endemiczne czy też przebyte urazy w okolicy miednicy, przeciążenie wysiłkowe i praca zawodowa. 

Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego ze względu na swój postępujący charakter wymagają wczesnej i kompleksowej interwencji medycznej. Leczenie polega przede wszystkim na utrzymaniu okresu remisji dolegliwości3. Pomyślne rokowania co do ograniczenia degradacji chrząstek i pozostałych struktur stawowych, utrzymania sprawności ruchowej i złagodzenia przebiegu choroby można uzyskać poprzez rehabilitację ruchową, zabiegi fizjoterapeutyczne oraz farmakoterapię. W niektórych przypadkach wskazana jest także endoprotezoplastyka stawu, czyli operacja polegająca na wymianie części lub całości stawu na sztuczny.

 

Migrenowe bóle głowy
Zwyrodnienie stawu kolanowego

Jak się objawia choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego?

Zmiany zwyrodnieniowe w początkowym okresie choroby nie powodują dolegliwości. Osoba nie zauważa również trudności w chodzeniu czy poruszaniu nogą. Wraz z postępem procesu niszczenia i ubytku chrząstki stawowej pojawiają się pierwsze problemy zdrowotne, a kolano stopniowo przestaje pełnić swoje funkcje. Utrata elastyczności chrząstki sprzyja jej nadwrażliwości na wstrząsy, błona maziowa ulega obrzękowi, a torebka stawowa przerostowi i bliznowaceniu. W efekcie pojawia się ból nasilający się podczas ruchu, a ustępujący w spoczynku. Z czasem obserwuje się tzw. ból startowy. Dolegliwości w zaawansowanych stadiach utrzymują się również w bezruchu. 

Jeśli chodzi o zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego, objawy obejmują także ograniczenia zakresu ruchomości, przykurcz zgięciowy kolana oraz sztywność stawową. Ponadto można zauważyć deformację zajętego kolana i zniekształcenie chodu, trudności w poruszaniu się, a także obrzęk i wzmożone ocieplenie stawu. Nierzadko choroba zwyrodnieniowa kolana prowokuje słyszalne trzaski i miejscowe odczuwanie tarcia podczas wykonywania ruchu zgięcia i wyprostu stawu. Zmiany zwyrodnieniowe mogą pośrednio i niekorzystnie wpływać także na stan zdrowia psychicznego1. Z powodu postępującego obniżenia sprawności fizycznej rezygnuje się też czasem z dotychczasowej pracy zawodowej.

Jak leczyć zwyrodnienie stawów kolanowych?

Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego ma na celu ograniczenie dolegliwości bólowych, utrzymanie sprawności ruchowej na możliwie wysokim poziomie, a także poprawę samopoczucia. W tym kierunku prowadzi się przede wszystkim farmakoterapię przeciwbólową i przeciwzapalną, a także rehabilitację ruchową, jednak zawsze decyzję o leczeniu oraz zalecanej terapii podejmuje lekarz. 

Ćwiczenia na zwyrodnienie kolana dobierane są indywidualnie do stanu zdrowia pacjenta, ale zawsze ukierunkowane są na odciążenie powierzchni stawowych, wzmocnienie tkanek okołostawowych i zwiększenie mobilności kolana. Rehabilitacja usprawniająca uwzględnia także edukację w aspekcie poznania przyczyn, postępu i rokowania choroby, a także wpływu stylu życia na przebieg i charakter dolegliwości. Ważna jest również nauka prawidłowego i bezpiecznego wykonywania codziennych czynności jak podnoszenie i przenoszenie ciężkich przedmiotów. 

Uzupełnieniem leczenia, zwłaszcza w zaawansowanych fazach choroby i przy zaostrzeniu objawów, jest stabilizator kolana przy zwyrodnieniu, a także inne ortezy i sprzęty ortopedyczne jak kule, laski czy wkładki wspierające mechanikę chodu. W procesie leczenia ważne są ponadto zabiegi fizykoterapeutyczne, kinesiotaping, terapia manualna, eliminacja barier architektonicznych w obrębie mieszkania, dieta bogata w białko, żelazo, wapń, potas, kolagen. W uzasadnionych przypadkach wskazana jest endoprotezoplastyka stawu.

Bibliografia:

1. Tłustochowicz W., Ból w chorobach stawów, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2010.
2. Zimmermann Górska I., Choroba zwyrodnieniowa stawów - nowe spojrzenie, „Medycyna Praktyczna”, 9/2004.
3. Zimmermann Górksa I., Reumatologia kliniczna, PZWL, Warszawa 2008.

Curated Tags

Przeczytaj również

Najczęstsze pytania

Zobacz także