It looks like you are using an older version of Internet Explorer which is not supported. We advise that you update your browser to the latest version of Microsoft Edge, or consider using other browsers such as Chrome, Firefox or Safari.

17-09-2021 11:49

Ból krzyża spowodowany może być przez wiele przyczyn. Bywa częścią zespołu klinicznego, objawem choroby bądź urazu, a także objawem odosobnionym. Ból krzyża towarzyszy chorobom reumatycznym i zespołowi napięcia przedmiesiączkowego (PMS). Niekiedy spowodowany jest siedzącym trybem życia, a czasami nie ma żadnej konkretnej przyczyny.

Ból krzyża to niezwykle powszechna dolegliwość. Doświadcza jej znaczna część społeczeństwa. W przeważającej większość nie sposób określić przyczyny powstania bólu. Wśród najczęstszych sposobów łagodzenia go wymienia się farmakoterapię, fizykoterapię, regularne ćwiczenia mięśni pleców i brzucha, które wzmacniają struktury kręgosłupa.

Co to jest ból krzyża? Jakie są jego rodzaje?

Co kryje się pod pojęciem bólu krzyża? W ten sposób określa się dolegliwości bólowe, zlokalizowane w obrębie odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa, które mogą promieniować do pośladków lub kończyny dolnej po jednej stronie lub po obu. Bóle krzyża w zależności od źródła pochodzenia zostały podzielone na:

  • swoiste – ich przyczynami są znana choroba lub uraz;
  • nieswoiste – nie towarzyszą im żadne patologie oprócz zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. Nie da się im przypisać konkretnego czynnika sprawczego. Stanowią zdecydowaną większość ostrych, czyli trwających do miesiąca, oraz przewlekłych bólów krzyża1.

W celu dokładnej diagnozy przyczyny bólu krzyża lub w przypadku dolegliwości, które utrudniają normalne funkcjonowanie, konieczna jest konsultacja ze specjalistą, który dopasuje właściwe leczenie lub wskaże odpowiednią rehabilitację.

Ból krzyża infografika

Ból w krzyżu spowodowany stylem życia

Przyczyną bólu krzyża może się okazać nieprawidłowy styl życia. Ryzyko pojawienia się tej dolegliwości wzrasta u osób:

  • przebywających przez długi czas w tej samej, niekiedy wręcz wymuszonej, pozycji ciała, wykonujących te same ruchy w związku z aktywnością zawodową. Problem dotyczy osób pracujących zarówno na siedząco, jak i na stojąco;
  • dużo codziennie ćwiczących i dźwigających ciężary, co sprzyja przeciążeniu mięśni kręgosłupa;
  • z wadami postawy, jakie rozwinęły się na skutek m.in. noszenia nieprawidłowego obuwia (na bardzo wysokich i niestabilnych obcasach, za małego, zbyt ciasnego), nieprawidłowego układania ciała w czasie snu (spanie z poduszkami ułożonymi zbyt wysoko, z podkurczonymi nogami), siedzącego trybu życia (sprawia on, że mięśnie brzucha i grzbietu, które wspomagają kręgosłup w utrzymywaniu prawidłowej postawy ciała, wiotczeją, stają się słabsze, a przez to nie są dobrą podporą);
  • o nadmiernej masie ciała;
  • narażonych na długotrwałe napięcie nerwowe.

Ból w okolicy krzyża – przyczyny

Ból krzyża i bioder, który promieniuje w kierunku pośladków, pachwin, kończyn dolnych oraz nasila się podczas chodzenia, to wynik rwy kulszowej. Określa się tak zespół objawów, za jakie odpowiada ucisk na nerw kulszowy, będący największym nerwem obwodowym w ludzkim ciele, lub na tworzące go nerwy rdzeniowe L4, L5 lub S1. Najczęstszymi przyczynami schorzenia są: dyskopatia, stany zapalne, cukrzyca. Oprócz bólu krzyża typowe dla rwy kulszowej objawy to: drętwienie, zaburzenia czucia nóg, ograniczenie ruchomości bolesnego odcinka kręgosłupa. Ból może się nasilać przy zmianie pozycji, kichaniu, kaszlu3.

W przypadku, gdy bólowi krzyża towarzyszą: uczucie osłabienia siły mięśniowej, trudności w poruszaniu się, problemy z potencją, oddawaniem moczu lub stolca, można podejrzewać takie stany, jak: przepuklina krążków międzykręgowych, zwężenia kanału kręgowego, ucisk na przebiegające w okolicy korzenie nerwowe4. Za ból w krzyżu odpowiadać mogą również: nadmierna ruchomość pomiędzy kręgami w stawach kręgosłupa, reumatoidalne zapalenie stawów, przesunięcie kręgów względem siebie (kręgozmyk).

Przeczytaj i dowiedz się jak uśmierzyć ból głowy powstały w następstwie problemów z kręgosłupem

Ból krzyża i podbrzusza – co go może powodować?

Ból krzyża wcale nie musi pochodzić od kręgosłupa. Jeśli towarzyszy mu jednocześnie ból podbrzusza, przyczyn należy szukać w chorobach narządowych. Za ból podbrzusza i krzyża odpowiadać mogą m.in.:

  • schorzenia układu moczowego, takie jak: zapalenie nerek, zapalenie pęcherza moczowego, kamica;
  • ostre zapalenie trzustki – towarzyszy mu ból krzyża, który opisywany jest jako opasujący;
  • choroby jelit – wzrost napięcia w przewodzie pokarmowym, który powodują gromadzące się gazy w przebiegu jelita drażliwego, może podrażniać nerwy, przeciążać mięśnie, co skutkuje bólem pleców;
  • PMS, czyli zespół napięcia przedmiesiączkowego, pojawiający się podczas owulacji, choroby jajników i endometrioza (gruczolistość macicy, zwana inaczej wędrującą śluzówką macicy).

Jak zapobiec bólowi w krzyżu?

Ból w krzyżu, za który nie odpowiada żadna choroba, można zneutralizować poprzez podejmowanie kilku prostych kroków, w tym m.in.:

  • podnoszenie ciężkich przedmiotów z pozycji kucznej przy zachowaniu prostych pleców. Ciężar rozkłada się równomiernie, dobrze jest też opierać go na biodrze lub korzystać ze specjalnych pasów;
  • pozbycie się nawyku zakładania nogi na nogę podczas siedzenia – stopy powinny być oparte na podłodze. Ponadto nie należy siadać na brzegu krzesła i wyginać pleców w pałąk. Trzeba siedzieć tak, aby oparcie podtrzymywało kręgosłup głównie w jego części krzyżowo-lędźwiowej;
  • podczas długiego stania należy zmieniać co jakiś czas pozycję – opierać naprzemiennie stopę lewą i prawą na niskim podnóżku;
  • należy nosić wygodne obuwie, przyjmować wyprostowaną postawę ciała, podejmować ruch;
  • warto dbać o dobrze zbilansowaną i zrównoważoną dietę, która dostarczy organizmowi wszelkich niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania składników odżywczych, w tym wapnia i witaminy D dla zdrowych i mocnych kości.

Co pomaga na ból krzyża? W razie potrzeby można stosować m.in.: leki przeciwbólowe, leczenie rehabilitacyjne, masaże, jogę, różne formy fizykoterapii. W bólach specyficznych – objawowych – prowadzi się dodatkowo postępowanie diagnostyczne i leczenie choroby podstawowej2.

KETO/051/05-2021

Bibliografia:

1. T.N. Bernard. W.H. Kirkaldy-Willis, Recognizing specific characteristics of nonspecific low back pain, „Clinical Orthopaedics and Related Research” 1987, nr 217, s. 266–280.
2. T.M. Domżał, Neurologiczne postępowanie w bólach krzyża – standardy i zalecenia, „Polski Przegląd Neurologiczny” 2010, t. 6, nr 2, s. 59–69.
3. T.M. Domżał, Neurologiczne zespoły bólowe wieku podeszłego, „Ból” 2000, nr 1, s. 12–16.
4. T.M. Domżał, Przewlekłe nieswoiste bóle krzyża – stara dolegliwość czy nowa choroba neurologiczna?, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2008, t. 2, nr 2, s. 146–161.

Curated Tags

Przeczytaj również

Najczęstsze pytania

Zobacz także